Drs. P. - Compilé complé http://www.stilllife.nl/media/reviews/photos/thumbnail/120x120s/eb/cd/fe/714_Drs.PCompilCompl_1337519139.jpg Hot

Drs. P. is tekstschrijver, econoom, cabaretier, dichter, letterkundige, componist, pianist en zanger van zijn eigen Nederlandstalige teksten. Deze week confronteerde ik mijn klas met een aantal van zijn bekendste liedjes, (de arme schapen krijgen wat te verduren) met de vraag of ze kunnen begrijpen dat hedendaagse Nederlandse rappers zich laten inspireren door de drs. Het antwoord was volmondig ja. Ze waren niet alleen verrast door zijn verschijning, maar vooral het moordende tempo dat Heinz Polzer zichzelf oplegt in de liedjes. Toen ik ze "Dubbele punt" en "Uitroepteken" liet horen waren we het er unaniem over eens dat daar geen taalles van welke leerkracht tegenop kan. Bovendien konden ze de grappige filmpjes van "Dodenrit" en "De veerpont", de klassiekers zeg maar, meer dan waarderen.

Heinz Hermann Polzer wordt op 24 augustus 1919 in Zwitserland geboren als zoon van een Nederlandse moeder en een Oostenrijkse vader. In zijn derde levensjaar, na de scheiding van zijn ouders, verhuist hij met zijn moeder naar Nederland. Hoewel hij vrijwel zijn hele leven in Nederland woont, en op en top verweven raakt met de taal, heeft Polzer altijd zijn Zwitserse nationaliteit aangehouden, voornamelijk uit dank voor het feit dat zij hem twee keer uit handen van de Duitsers hielden. De tweede keer dreigde hij zelfs voor het vuurpeloton te verschijnen.

Onder de titel 'Drs. P. Compilé complé' verschijnt het verzameld liedjeswerk van deze taalvirtuoos. Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar heeft zich onder de bezielende leiding van Vic van de Reijt met dit project bemoeid. De bundel wordt door hem zorgvuldig samengesteld en is het aanschaffen meer dan waard, acht cd's gevuld met 180 (!) liedjes en een bijgevoegd boek, gebundeld in een fraaie box. Bedenk dat het slecht een (gelukkige) greep bevat uit zijn indrukwekkende oeuvre. In een interview las ik dat hij gevleid is door alle aandacht en ruchtbaarheid, o.a. van de eerder genoemde rappers, maar dat het hem ook enigszins verbaast. "Ik ben een taalpurist, mijn schrijfstijl is heel strikt", verklaart hij. Tegelijkertijd is hij dankbaar dat hij op hoge leeftijd - hij is inmiddels 92 - nog zo goed bij is: "Zonder de taal zou ik geheel ontredderd zijn. De geestvermogens gaan achteruit, onverbiddelijk, maar ik ben blij dat ik mij nog samenhangend kan uitdrukken. Als ik dat kwijtraak, wat heb ik dan nog? Niets".

Drs. P. heeft het tot kunst verheven om de meest onbenullige onderwerpen uit te laten groeien tot zaken van importantie. Moralistisch is hij nergens; hij wil de mensen voornamelijk amuseren. Niemand die meer heeft gezongen over onderwerpen als bijvoorbeeld groente en fruit, getuige liedjes over ananas, sla, olijf, broccoli, augurk, aubergine en natuurlijk het overbekende 'Knolraap, lof, schorseneren en prei': "En thans, broeders en zusters willen wij gezamenlijk zingen, dat heerlijke lied, knolraap en lof, schorseneren en prei op blz. 85 van onze bundel". Vooral het door een dame van twijfelachtige allooi geschreeuwde "Halleluja, prijs de heer!" is onvergetelijk. Op het idee om over eten te gaan schrijven kwam hij overigens middels een opdracht voor een programma: "Dat voorstel lachte mij oorverdovend toe, want ik had tot dan toe absoluut geen boodschap gehad aan groente en vruchten". Natuurlijk ontbreken andere publieksfavorieten niet op deze overzichtsbundel. 'De veerpont' (mensen, stap toch niet in deze volle boot!), 'Dodenrit' (troika hier, trojka daar, twee halfom en één tartaar) , 'Sneker café' (een dierbaar cafeetje in Sneek), 'Het land is moe' (Het land is moe, de hemel grijs, de wind is koud, zo koud als ijs, mijn jas is dun, de kleur is vaal, de weg is lang, de boom is kaal), 'De zusters Karamazov' (één was hardhorend, de andere brilde, in doorsnee waren zij zeventig jaar) en het meesterlijke 'De commensaal' (er ligt alweer een juffrouw in het trapportaal) zijn allen van de partij.

Gelukkig is er ook ruimte voor opnamen die we niet of nauwelijks kennen. Vooral schijf 8 'Curiosité', de titel verklaart het al, kent de nodige verrassingen in de vorm van live uitvoeringen. Het is of je in de zaal zit en uitbundig mee mag lachen. Zo is het hilarische 'Sinterklaaslied', God, wat snakt die man naar zijn pensioen, ronduit geestig. De bijbel passeert o.a. in de vorm van 'De boom der kennis van goed en kwaad', al vindt drs. P. het verhaal van Adam en Eva niet meer dan grotesk. Geschiedenisles krijgen we van de twijfelachtige 'Lucrezia' en steden worden toegezongen in 'Utrecht', 'Deventer' en 'Parijse Java'. Welkome aanvullingen zijn ook de liedjes met het "Amsterdams Philharmonisch Trio", zoals het voor zijn doen melancholiek klinkende 'Ui'. Met religie heeft Heinz weinig op: "een monotheïstische godsdienst is slechts een bedrijf, kijk maar naar het Vaticaan".

Drs. P. zal de geschiedenisboeken niet in gaan als begenadigd zanger, maar hoogstwaarschijnlijk wel als één van de beste tekstschrijvers van de vorige eeuw. Daar zijn stem niet afleidt, gaat alle aandacht uit naar zijn teksten, en daar is het hem net om te doen. Hij heeft onze taal glansrijk verrijkt met zijn idioom, metaforen en vaak bijtende humor. Op het podium was hij een opvallende, karakteristieke verschijning, vooral door zijn wat onhandige, houterige performance. Muzikaal worden veel paden gevolgd, maar de grote piano vormt te allen tijde het middelpunt in zijn liedjes. - You love it or you hate it - een middenweg is er schijnbaar niet. Maar ook voor de pure liefhebbers zal het achter elkaar opzetten van de schijfjes leiden tot een overkill. Genieten met mate is mijn devies. Hiep hiep hoezee voor drs. P!

Kwetal